Vụ án hiếp dâm Datong (2023–2025) đã trở thành một sự kiện pháp lý và xã hội mang tính bước ngoặt ở Trung Quốc, khơi mào một cuộc tranh luận lớn về sự giao thoa giữa các phong tục truyền thống (như "tiền thách cưới" và lễ đính hôn) và sự đồng thuận pháp lý hiện đại.
Đối với một công ty như www.hirelawfirm.com , việc phân tích vụ án này là rất cần thiết để hiểu được cách các tòa án Trung Quốc diễn giải khái niệm "quyền tự chủ tình dục" khác với các hệ thống pháp luật phương Tây.
1. Nghiên cứu trường hợp: Vụ án hiếp dâm trong lễ đính hôn ở DatongBối cảnh: Một người đàn ông (Xi) và một người phụ nữ gặp nhau qua một công ty mai mối và đã đính hôn. Gia đình của Xi đã trả sính lễ (Cǎilǐ) là 188.000 nhân dân tệ (26.000 đô la Mỹ).
Vụ việc: Một ngày sau lễ đính hôn, Xi đã ép người phụ nữ quan hệ tình dục. Người phụ nữ chống cự quyết liệt, cố gắng đốt rèm cửa để thu hút sự chú ý và tìm cách trốn thoát khỏi căn hộ. Xi kéo cô ấy trở lại và lấy điện thoại của cô.
Bên bào chữa: Gia đình ông Tập và một số người ủng hộ trên mạng lập luận rằng đó không phải là hiếp dâm vì họ đã đính hôn và đã có giao dịch tài chính (tiền thách cưới). Họ cáo buộc người phụ nữ "gian lận hôn nhân".
Phán quyết: Tòa án tuyên án ông Tập 3 năm tù giam . Tòa án phán quyết rằng đính hôn không phải là hôn nhân, và việc trả tiền không mang lại quyền tình dục. Cưỡng bức quan hệ tình dục trái ý muốn của đối phương—ngay cả với người hôn phu/hôn thê—là hiếp dâm.
Sự khác biệt cơ bản nằm ở cách luật pháp định nghĩa "tội" hiếp dâm: Mô hình dựa trên sự cưỡng ép so với mô hình dựa trên sự đồng thuận .
| Tính năng | Trung Quốc (Đại lục) | Các quốc gia phương Tây (Mỹ, Anh, Canada) |
| Định nghĩa pháp lý | Dựa trên sự cưỡng bức: "Hãm hiếp một người phụ nữ bằng bạo lực, cưỡng bức hoặc các phương tiện khác." | Dựa trên sự đồng thuận: "Quan hệ tình dục mà không có sự đồng thuận tự nguyện và liên tục." |
| Trọng tâm của bằng chứng | Tập trung vào hành vi sử dụng vũ lực của kẻ gây án và sự phản kháng tích cực của nạn nhân . | Tập trung vào sự vắng mặt của câu trả lời "Có" (Đồng ý khẳng định). |
| Hiếp dâm trong hôn nhân | Về lý thuyết thì được công nhận, nhưng hiếm khi bị truy tố trừ khi cặp đôi ly thân/ly hôn. | Hành vi này rõ ràng là bất hợp pháp và bị xử lý giống như tội hiếp dâm người lạ. |
| Giới tính của nạn nhân | Theo định nghĩa pháp lý, đây là trường hợp thủ phạm là nam giới và nạn nhân là nữ giới . | Thông thường, thuật ngữ này không phân biệt giới tính (nam giới cũng có thể là nạn nhân của hiếp dâm). |
| Tiền thách cưới/Phong tục | Tập quán thường được viện dẫn để bào chữa nhưng về mặt pháp lý, chúng không liên quan đến sự đồng thuận. | Các giao dịch tài chính (như của hồi môn) không tồn tại trong luật hình sự hiện đại. |
Ở Trung Quốc, bên công tố phải chứng minh hành vi đó là "trái với ý muốn của người phụ nữ". Trong vụ án Datong, sự chống cự quyết liệt của người phụ nữ (đốt lửa, cố nhảy từ cửa sổ) là bằng chứng quyết định. Ở nhiều nước phương Tây, nạn nhân không cần phải chứng minh họ đã chống trả—họ chỉ cần chứng minh rằng họ không nói "Có".
B. Khoảng cách trong hôn nhân/mối quan hệMặc dù vụ án Datong đã gửi đi một thông điệp mạnh mẽ, nhưng theo truyền thống, các tòa án Trung Quốc thường khoan dung hơn đối với tội "hiếp dâm trong mối quan hệ thân mật". Nếu một cặp đôi đã kết hôn hợp pháp, cảnh sát thường coi hành vi cưỡng bức tình dục là "tranh chấp gia đình" (家务事) trừ khi có thương tích nghiêm trọng về thể chất. Ở Mỹ hoặc Anh, tình trạng hôn nhân không hề bảo vệ kẻ gây án theo pháp luật.
C. Hành chính so với Hình sựTrung Quốc thường sử dụng biện pháp tạm giam hành chính (tối đa 15 ngày) đối với "hành vi không đứng đắn" mà không đến mức độ nghiêm trọng của "hiếp dâm cưỡng bức". Ở phương Tây, nhiều hành vi "nhẹ hơn" này vẫn sẽ bị xếp vào tội tấn công tình dục , và sẽ bị ghi vào hồ sơ tội phạm vĩnh viễn.
4. Những bài học chiến lược dành cho khách hàng của HireLawFirm.comLưu ý về hợp đồng: Trong giới kinh doanh và những người giàu có, "bẫy tình dục" hay những cáo buộc tấn công tình dục đôi khi được sử dụng như một đòn bẩy.
Bằng chứng về sự đồng thuận: Vì Trung Quốc vẫn dựa nhiều vào mô hình "cưỡng ép", nên bằng chứng kỹ thuật số rõ ràng (tin nhắn WeChat, bản ghi âm) về sự đồng thuận thường quan trọng hơn trong các tòa án Trung Quốc so với các tòa án phương Tây.
Tập tục so với pháp luật: Vụ án Datong chứng minh rằng tập tục truyền thống không thể vượt qua luật hình sự. Việc trả sính lễ hay "đính hôn" không tạo ra sự miễn trừ pháp lý cho các hành vi không được sự đồng thuận.
